Yasaklı, kısıtlı, izinli maddeler ve yöntemler

Bu bölümde IOC Tıp Komisyonu tarafından bildirilen yasaklı, kısıtlı izinli maddeler ve yöntemler hakkında kısaca bilgi verilecektir. Yılda 2 kez toplanan IOC Tıp Komisyonu bu listeleri gözden geçirmekte ve gerekli değişiklikleri yapmaktadır. Bugün için geçerli olan liste aşağıda gösterilmektedir. Sporcuların daha geniş bilgi için antrenörlerine, takım doktorlarına veya Doping Kontrol Merkezi’ne başvurmaları gerekmektedir.

Yasaklı madde sınıfları nelerdir?
IOC tarafından bildirilen yasaklı maddeler 5 ana grup altında toplanmaktadır:
1-Uyarıcılar (Amfetamin, efedrin v.b.)
2-Narkotik Analjezikler (Morfin v.b.)
3-Anabolik Ajanlar (Testosteron v.b.)
4-Diüretikler (Furosemid v.b)
5-Peptid hormonlar ve benzerleri (Eritropoietin, büyüme hormonü, v.b.)

Yasaklı doping yöntemleri olarak neler kullanılır?
IOC tarafından bildirilen yasaklı yöntemler 2 ana grup altında toplanır:
1- Kan dopingi
2- İdrarın farmakolojik, kimyasal ve fiziksel olarak işlem görmesi.

Ayrıca çeşitli kısıtlamalara girmiş bulunan ilaç sınıfları nelerdir?
IOC tarafından bildirilen ve sporcular tarafından kullanımı kısıtlı olan maddeler 5 ana grup altında toplanır:

1- Alkol
2- Marihuana
3- Lokal anestezikler
4- Kortikosteroidler
5- beta-blokörler

Alınan idrar numunesi IOC tarafından bildirilen yasaklı bütün maddeler ve yöntemler açısından incelenecek midir?
Evet. Yarışmalarda alınan idrar numuneleri, IOC tarafından bildirilen bütün yasaklı maddeler, daha önceki sayfalarda belirtilen tüm sınıflar ve yöntemler açısından incelenir. Yarışma dışı alınan numunelerde bütün gruplar yerine, aşağıdaki grupların analizi yapılır:
– Anabolik ajanlar
– Bazı peptid hormonlar ve benzerleri
– Diüretikler ve böbrek fonksiyonunu arttırıcı maddeler (örneğin, probenesid)
Ancak gerekli durumlarda ise tüm gruplar analiz edilebilir.

KULLANIMI YASAK OLAN DOPİNG MADDELERİ

UYARICILAR

Uyarıcı ne demektir?
Aktiviteyi arttıran ve yorgunluk hissini azaltan maddelere uyarıcı denir.

Uyarıcılar neden yasaktır?
Bu tip maddeler, sporcunun performansının artmasına neden olan psikolojik ve fiziksel uyarı sağlar.

Uyarıcı kullanmanın zararlı yan etkileri neler olabilir?
Uyarıcıların, sinirlilik, kalp atışını hızlandırması, kan basıncını yükseltmesi, su kaybı ve dolaşım bozukluklarına neden olması gibi bazı yan etkileri bulunmaktadır.

Uyarıcı kullanmış birisi hakkında ne söylenebilir?
Uyarıcı kullanmanın fiziksel göstergeleri olarak göz bebeğinin büyümesi, terlemenin artması, sinirlilik, saldırganlık, elde titremeler, kilo kaybı, hızlı kalp atışı ve yüksek kan basıncı verilebilir.

Kafein, yasaklı bir madde midir?
Kafein, gösterdiği uyarıcı etki nedeniyle IOC tarafından yasaklı madde olarakk kabul edilmiştir. Bazı sporcular kafeinin kullanarak performanslarını arttırmayı amaçlarlar. Ancak kafeinin bu etkisi belli bir dozdan sonra olur. Bu dozlarda kafein, sporcunun metabolizmasını, vücut ısısını, kan basıncını ve kan şekeri düzeyini yükseltir. Yüksek dozlarda bulantı, ishal, uykusuzluk, titreme, baş ağrısı ve sinirlilik hali ortaya çıkar.
 
Sporcu, kafein içeren kahve diğer içecekler içebilir mi?
Kafein miktarının idrarda 12 mikrogram/ml. Üzerinde olması sonucunda test pozitif sayılmaktadır. Kahve, çay veya kola gibi kafein içeren içeceklerin normal sınırlar içerisinde kullanılmaları bu miktarı sağlamaz. Ancak kafein tabletlerinin kullanılması, kafein suppozituvarlarının uygulanması veya benzer enjeksiyonlar pozitif bir test sonucuna neden olacaktır.

Kokain yasaklı mıdır?
Kokain hem yasaklı bir doping maddesidir, hem de ülkemiz sınırları içinde kullanımı yasa dışıdır.

Bazı öksürük ve nezle ilaçları, yasaklı uyarıcı maddeler taşımaktadır. Bu durumda ne yapılabilir?
Çoğu öksürük ve nezle ilacı, yasaklı uyarıcı maddeler taşımaktadır. Ancak bu tip maddeler taşımayan ilaçlar da bulunmaktadır. Konu mutlaka spor hekimine danışılarak çözülmelidir.

NARKOTİK ANALJEZİKLER

Narkotik analjezik ilaçlar hangileridir ve etkileri nelerdir?
Bu grup ilaçlar, morfin ve morfinin kimyasal ve farmakolojik benzerleri olup, öncelikle ağrı kesici olarak kullanılmaktadır. Ağrıyı hissetmemek için kullanılan narkotiklerin pek çoğu solunum depresyonuna neden olup, fiziksel ve psikolojik bağımlılık gibi oldukça tehlikeli yan etkileri bulunmaktadır.

Sporcu, bir rahatsızlıktan dolayı ağrı kesiciye gereksinim duyarsa ne yapmalıdır?
Hafif ya da orta derecedeki ağrıların tedavisinde kullanılabilecek çeşitli doping sınıfına girmeyen ağrı kesiciler bulunmaktadır. Sporcu, bu konuyu spor hekimine danışarak çözebilir.

ANABOLİK AJANLAR

Anabolik ajanlar nelerdir?
Anabolik ajanlar, vücutta üretilen doğal bir steroid olan testosteron hormonuna benzer etkilere sahip sentetik maddelerdedir. Doğal testosteron “anabolik” (kas yapıcı) ve “androjenik” (erkeğe özgü hal ve davranış) etki sağlar.

Anabolik ajanlar kullanımı neden yasaklanmıştır?
Anabolik ajanlar, kanser hastalarının veya testosteron yetersizliği olan hastaların tedavisi gibi sadece tıbbi amaçlar için kullanılmaktadırlar. Atletik performansı arttırmak için anabolik ajanları kullanmak, ciddi sağlık riskleri taşımakta ve spor ahlakına ters düşmüktedir.

Anabolik ajanların bazı zararlı etkileri nelerdir?
Anabolik ajanlar, normal hormon fonksiyonunu etkiler. Anabolik steroidler karaciğer hastalığı riskini artırır, kan basıncını yükseltir, yüksek yoğunluklu lipidlerin düzeyini yükselterek kardiyovasküler olay riskinin artmasına neden olur. Bu etkilerinin yanı sıra psikolojik etkileri de bulunmaktadır.

Anabolik ajanların kadınlarda kullanımları sonucu oluşan etkiler:
– Erkeksi karakterlerin oluşması
– Artan agresiflik, ruh halinde dalgalanmalar, depresyon,
– Anormal menstrual sikluslar ve mensturasyonun fonsiyon görmesinin bakılanması,
– Yüz ve vücutta fazla tüylenme,
– Klitorisin genişlemesi,
– Sesin kalınlaşması

Anabolik ajanların erkeklerde kullanımları sonucu oluşan etkiler:
– Akne
– Artan agresiflik, ruh halinde dalgalanmalar, depresyon,
– Testislerin boyutlarının küçülmesi,
– Azalmış sperm üretimi,
– Karaciğer ve böbrek fonksiyonlarında azalma,
– Göğüslerde büyüme,
– Vaktinden evvel oluşan kellik,
– Prostat bezinin genişlemesi,
Bu etkiler uzun kullanımda kalıcı olabilir.

Anabolik ajanların büyüme çağındaki çocuklarda kullanımının etkileri
– Vücut ve yüzde oluşan akneler,
– Kemiklerdeki kıkırdak dokusunun erken sertleşmesi sonucu boyda uzamanın ve büyümenin durması.

Karaborsa ilaç alımı hakkında ne söylenebilir?
IOC tarafından yasaklanmış maddelerin çoğu karaborsada bulunabilir. Yapılan araştırmalar, satılan bu ilaçların toksik olan diğer maddelerle karıştırılarak satıldığını göstermektedir.

Bir kişinin anabolik ajanları kullandığını nasıl anlayabilirsiniz?
Anabolik steroidler, kullananların görünümlerinde ve davranışlarında belirgin değişiklikler yaratmaktadır. Bu değişiklikler şunlardır:

– Vücut ağırlığının hızla artması,
– Akne,
– Şişkin ve kabarık yüz,
– Sarılık (sarımsı gözler),
– Anormal göğüs gelişimi (erkeklerde),
– Erkeksi karakter gelişimi (bayanlarda)

Davranışlarda:
– Ruh halinde dalgalanmalar, saldırganlık ve sinirlilik,
– Steroid kudurganlığı olarak bilinen aşırı saldırganlık

Testosteron kullanımını saptama olanağı var mıdır?
Bazı sporcular, güç arttırdığı ve daha iyi performansa neden olduğu inancı ile testosteron kullanmaktadırlar. Bu nedenle, herhangi bir sporcunun idrar numunesinde testosteron veya onun atılım ürünlerini, kabul edilen sınırın üzerinde gösteren analiz bulguları pozitif olarak değerlendirilmektedir.

Diüretik nedir?
Diüretikler, böbrek üzerinde etkili olan ve fazla miktarlarda suyun vücuttan atılmasına neden olan bir ilaç grubudur. Bunlar genellikle sporcular tarafından, belirli ağırlık sınıflarına girebilmek için (örneğin güreş, boks v.b) geçici ağırlık kaybı ve diğer bileşikler ile ilaçların vücuttan atılmalarını sağlayarak doping testlerinden kaçmak amacıyla kullanılmaktadır.

Diüretikler neden yasaklıdır?
Diüretikler, kullanımları sonucu ortaya çıkabilecek sağlık risklerine ek olarak, idrar numunelerinin seyretilmesi veya daha düşük ağırlık sınıflarında yarışmak amacıyla kilo kaybında kullanılabildiği için yasaklanmıştır. Ayrıca diüretiklerin kullanımı, hakça bir yarışmada sporun ruhuna aykırı olduğu için de yasaktır.

Diüretikler vücuda nasıl zararlı olabilir?
Diüretiklerin kullanımı, dehidratasyona, kas zayıflamasına, kramplara, kan basıncının düşmesine ve elektrolit dengesizliğiyle oluşan kalp düzensizliklerine neden olabilir. Diüretikler, sporcuların sıcaklığı tolere etme yeteneklerini etkileyebilirler.

Kaynak : Sporcv.com  sitesinden  alıntı yapılmıştır


Haberi Paylaş